نام علمی

Sisymberium officinale L.

نام انگلیسی

Hedge- mustard

نام عربی

توذریج، فجل الجمال، بلغ الرنیس

نام های دیگر

خاکشی، شفترک، سوردن، شیوران، شلم، خوب کلان، خبه

تیره گیاه

از تیره شب بویان (Cruciferae)

مکان رویش

علاوه بر ایران در نواحی مدیترانه ای، غرب پاکستان، قفقاز، عراق، ترکمنستان، آسیای جنوب غربی و مرکزی می روید.

گیاه شناسی

گیاهی علفی و دارای برگهایی با بریدگیهایی نامنظم و گلهایی کوچک و زردرنگ است. در کنار جاده ها و اماکن غیرزراعتی می روید. از اختصاصات آن این است که اولا میوه سیلیک آن در قاعده دارای تورم است به نحوی که تدریجا که به راس میوه می رسد، نوک تیز می شود. میوه ها به نحو قائم و متکی به ساقه ها قرار دارند.

ترکیبات شیمیایی

1. ترکیبات سولفاته خصوصا گلوکزینولات ها، ایزوتیوسیانات ها، لاکتونهای سولفاته، گلوکزینولات اصلی موجود در این گیاه، گلوکوپوترانجیوین می باشد.

2. گلیکوزیدهای استروئیدی، شامل کورکوروزید  Aو هلوتیکوزید

3. ترکیبات دیگر موجود در این گیاه عبارتند از آدنین، آدنوزین، گوانوزین و پلی ساکاریدها

بخش موثر اندام گیاه

میوه ها

اثرات فارماکولوژیک در طب مدرن

گلها و برگهای آن قابض و ضد بیماری اسکوربوت است. به مقدار کم مقوی قلبی است و موجب تقویت قلب می شود.

درجه سردی و گرمی

از کتاب مخزن نوشته شود.

خواص درمانی

از کتاب مخزن نوشته شود.

طرز استفاده

از کتاب مخزن نوشته شود.

عوارض جانبی و موارد احتیاط

منابع

1. الابنیه عن الحقایق الادویه، ابومنصور موفق هروي، انتشارات دانشگاه تهران،1371، ص
2. هدایه المتعلمین فی الطب، ابوبکر اخوینی بخارائی، به کوشش جلال متینی،انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد،1371
3. قانون فی الطب، ابن سینا، ترجمه عبدالرحمن شرفکندی تهران: انتشارات سروش (صدا و سیما)، چاپ نهم،1389، ج2، ص
4. گیاهان داروئی ، ژان ولاگ – ژیری استودولا مترجم: ساعد زمان – انتشارات ققنوس، چاپ پنجم،1382، ص 
5. معارف گیاهی، کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماریها، حسین میر حیدر، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ پنجم،1385، ج6،صص
6. گیاهان دارویی، زرگری، ع. ج 1. چاپ دوم، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1345. ص 127-128.
7. فرهنگ نامهای گیاهان ایران، ولی الله مظفریان، تهران، انتشارات فرهنگ معاصر، چاپ پنجم، 1386، ص513.
8. مخزن الادویه، عقیلی علوی خراسانی شیرازی س.م.ح، به تصحیح شمس اردکانی م.ر.، رحیمی ر.، فرجادمند ف. انتشارات سبزآرنگ، چاپ چهارم، 1391، ص 351.
9. Sotto A.D., Vitalone A., Nicoletti M., Piccin A., Mazzanti G. Pharmacological and phytochemical study on a Sisymbrium officinale
Scop. Extract, Journal of Ethnopharmacology, 2010, 127, 731-736.